Onderzoek naar het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind

Op 13 mei heeft Aegis overleg gevoerd met Bureau Bartels over de evaluatie van de Wet adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind. Bureau Bartels is door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) geselecteerd om deze evaluatie uit te voeren. Wij informeren jullie graag over de inhoud en voortgang van dit onderzoek, en nodigen jullie uit om actief bij te dragen.

Achtergrond van het onderzoek

De Wet adviesrecht, die op 1 januari 2021 in werking trad, geeft gemeenten de mogelijkheid om binnen vier maanden na de instelling van een schuldenbewind advies uit te brengen aan de kantonrechter. Dit advies kan bijvoorbeeld gaan over de wenselijkheid om het bewind voort te zetten of te beëindigen ten gunste van schuldhulpverlening. Doel is dat gemeenten hun regierol beter kunnen invullen en dat kantonrechters alternatieve hulpvormen kunnen overwegen.

Het ministerie heeft Bureau Bartels gevraagd deze wet te evalueren. De centrale onderzoeksvraag luidt:

 

“In hoeverre worden met de Wet adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind de beoogde doelen gerealiseerd en wat zijn lessen voor de toekomst?”

 

Belangrijke thema’s in het onderzoek

De evaluatie richt zich op:

  • De bekendheid en het gebruik van het adviesrecht bij gemeenten.
  • De meerwaarde en effecten van het adviesrecht, o.a. op samenwerking met bewindvoerders en doorstroom naar schuldhulpverlening.
  • De toekomstbestendigheid van het adviesrecht, inclusief mogelijke alternatieven.

Onderzoeksvragen vanuit Aegis

Namens onze leden hebben wij alvast twee aanvullende vragen aan Bureau Bartels meegegeven:

  • De rechtbank heeft bij invoering van het adviesrecht opgemerkt dat gemeenten al inspraak hebben bij de totstandkoming van het schuldenbewind. Kan dit niet als alternatief dienen voor het adviesrecht, en hoe kan dat er in de praktijk uit gaan zien?
  • Bij een gemeentelijke oproep voor een intake-/adviesgesprek: hoeveel tijd kost dit voor de cliënt en de bewindvoerder?

Oproep aan leden: deel jullie ervaringen en vragen

Wij willen alle leden vragen om het volgende aan te leveren:

  1. Aanvullende onderzoeksvragen die in dit evaluatieonderzoek zouden moeten worden meegenomen.
  2. Ervaringen of inzichten over het functioneren van het adviesrecht: positief, negatief of gemengd – alles is waardevol.
  3. Informatie over convenanten: geef in het bedrijfsportaal aan met welke gemeenten jullie convenanten hebben gesloten. Zo helpen we Bureau Bartels om het gemeentelijke landschap goed in kaart te brengen.

Alle input wordt meegenomen in onze gesprekken met Bureau Bartels en draagt bij aan een eerlijke, volledige evaluatie van het adviesrecht.

Heb je input? Laat het ons weten via het portaal of neem contact op via info@aegis.nl

Jeugdboek maakt geldproblemen bespreekbaar

Syncasso en Caja Cazemier creëren met ‘Geen Saldo’ bewustwording bij jongeren

In Nederland blijven schulden een grote uitdaging, ook onder jongeren. Uit een peiling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Geldfit blijkt dat twee derde van de jongeren met geldzorgen geen professionele hulp zoekt. Ze weten niet goed waar ze terecht kunnen voor hulp en vinden het spannend om erover te praten. Om het taboe over dit onderwerp te doorbreken en het probleem bespreekbaar te maken, lanceert Syncasso tijdens de Week van het Geld (24 t/m 28 maart 2025) het jeugdboek Geen Saldo.

“De veranderende maatschappij, waarbij impulsaankopen, de ‘buy now, cry later’-mentaliteit en de invloed van social media en influencers een grote rol spelen, zorgt ervoor dat jongeren sneller in financiële problemen komen. Vaak schamen jongeren zich daarvoor en vinden ze het lastig om er over te praten of hulp te zoeken. Zo worden geldproblemen alleen maar groter. Terwijl er zoveel oplossingen zijn,” zegt Michaël Brouwer, CEO Syncasso. “We moeten het echt anders gaan aanpakken in Nederland want ondanks veel initiatieven neemt de hoeveelheid schulden niet af. Bij Syncasso zien we dagelijks dat ook jongeren in de schulden komen en willen we bijdragen aan bewustwording en preventie. Daarom richten we ons met dit boek specifiek op jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar, om hen bewust te maken van de gevolgen van schulden. We hebben de populaire jeugdboekenschrijver Caja Cazemier gevraagd een verhaal te schrijven. Haar boeken gaan over herkenbare onderwerpen zoals school, ouders, pesten en seksualiteit. Doordat de verhalen van Caja goed aansluiten bij de belevingswereld van jongeren kunnen we hen al een stuk bewustwording meegeven over schulden en de gevolgen daarvan. Daarnaast geeft het boek praktische kennis over het voorkomen en oplossen van geldproblemen.”

Herkenning

Het boek Geen Saldo biedt jongeren herkenning en praktische kennis over geldproblemen en vertelt op toegankelijke wijze de verhalen van Sem (16) en Yara (18). Beide krijgen te maken met schulden en de gevolgen daarvan. De lezer komt erachter hoe makkelijk schulden zich kunnen opstapelen – van een onbetaalde boete tot een zorgverzekering die niet wordt voldaan tot achterstallige buy now, pay later (BNPL)-betalingen van webshops tot vrienden die niet terugbetaald kunnen worden – en hoe schaamte vaak in de weg staat om hulp te zoeken. Tegelijkertijd laat het zien dat er altijd oplossingen zijn.
Caja Cazemier: “Veel jongeren herkennen zich in de struggles van Sem en Yara, maar durven er niet over te praten. Met dit boek wil ik hen laten zien dat ze niet alleen zijn, en dat hulp zoeken de eerste stap is naar een oplossing.”

Geen Saldo

Het boek van Uitgeverij Ploegsma wordt tijdens de Week van het Geld (24 t/m 28 maart) groots gelanceerd. Daarnaast verspreiden Syncasso en verschillende aangehaakte partners waaronder Achmea, a.s.r. en Eneco het boek onder jongeren en organisaties die zich inzetten voor jongeren en financiële bewustwording en ondersteuning, zoals maatschappelijke instanties en onderwijsinstellingen. Hiernaast is het boek verkrijgbaar bij boekhandels en online retailers, in zowel fysieke vorm als e-book. Ook verschijnt er een audioboek dat los te kopen is, of te beluisteren via platforms als Spotify en Storytel.

Kikid ontwikkelt samen met Stichting LEF een lesbrief voor het onderwijs die dient als leermiddel om het boek te ondersteunen en onder de aandacht te brengen. De lesbrief wordt via www.kinderboeken.nl verspreid onder 6000 adressen in het onderwijs.

Incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisatie Syncasso gelooft in een systeem waarin betalingsachterstanden opgelost én voorkomen worden. Bewustwording staat centraal in de missie om schulden duurzaam te voorkomen. Zo werkt Syncasso aan het doorbreken van het taboe rondom schulden bij jongeren en stimuleert maatschappelijke bewustwording. Als duurzame organisatie draagt Syncasso bij aan een toekomst van openheid, begrip en een samenleving waarin financiële problemen bespreekbaar zijn. Kijk voor meer informatie over dit initiatief op www.syncasso.nl/geensaldo.

NBBI en Horus sluiten partnerschap met Plinkr om uitstroom uit beschermingsbewind landelijk te verbeteren

Uit het archief van Horus en NBBI

Brancheorganisaties NBBI en Horus en de sociale onderneming Plinkr gaan samenwerken om de uitstroom uit beschermingsbewind landelijk te verbeteren. Plinkr ontwikkelde daarvoor in 2021 een methode genaamd Plinkr Nazorg, die inmiddels door ruim veertig gemeenten en tweehonderd bewindvoeringskantoren wordt ingezet. De branchorganisaties gaan deze methode voortaan aanbevelen aan haar leden. Daarmee wordt ook ingezet op het verder versterken van de samenwerking met gemeenten.

Werken aan de financiële redzaamheid van een cliënt is een wettelijke taak voor bewindvoerders. Voor veel cliënten is beschermingsbewind een structurele oplossing. Maar soms kan een cliënt, bijvoorbeeld wanneer schulden zijn opgelost, ook weer zelfstandig de geldzaken oppakken. Het is aan de bewindvoerder om cliënten daarin te begeleiden. Dat is echter uitdagend werk, zegt Anton van den Ham, voorzitter van NBBI: “Bovendien hebben bewindvoerders voor deze begeleiding te weinig tijd. Terwijl het van groot belang is dat cliënten goed voorbereid weer zelf de geldzaken kunnen oppakken.”

De methode van Plinkr Nazorg helpt bewindvoerders om deze begeleiding samen met gemeenten te organiseren. Gemeenten zorgen voor coaches die cliënten gedurende een half jaar actief coachen op vaardigheden en het zelfvertrouwen dat nodig is om de geldzaken weer zelf op te pakken. Bewindvoerders ondersteunen het traject waar nodig. De cliënt, de bewindvoerder en de coach evalueren na een half jaar gezamenlijk de uitkomsten. Deze conclusie kan vervolgens worden gedeeld met de kantonrechter, die uiteindelijk besluit of het bewind wordt stopgezet of wordt aangehouden.

De resultaten van deze werkwijze zijn positief. In 2022 en 2023 deed Deloitte in opdracht van SchuldenlabNL onderzoek naar de methode van Plinkr Nazorg. Deloitte concludeerde dat door de inzet van Plinkr Nazorg het aantal onderbewindgestelden dat in potentie kan uitstromen, groeit van 12 procent naar 22 procent. Daarnaast zorgt de methode ervoor dat het aantal inwoners dat weer terugvalt in de problematische schulden afneemt en voorkomt het dat mensen uitstromen die een hoge kans op terugval hebben.

Floris Went, oprichter van Plinkr, is enthousiast over de samenwerking met de brancheorganisaties: “Bewindvoerders hebben een belangrijke taak binnen de financiële hulpverlening om kwetsbare inwoners te beschermen. En wij zien in de ruim veertig gemeenten waar we nu met onze methode actief zijn, dat bewindvoerders zich vaak met hart en ziel inzetten voor hun cliënten. Maar overal staan de uren onder druk. Aan de andere kant willen gemeenten juist meer betrokken zijn bij de begeleiding van deze inwoners. Met onze methode helpen we gemeenten en bewindvoerders om dit gezamenlijk te organiseren.

Almere is een van de gemeenten waar de methode van Plinkr Nazorg wordt ingezet. Daar is het onderdeel van het convenant Samen Verder, dat met lokale bewindvoerders is opgesteld. Stefanie Veen, beleidsmaker namens de gemeente: “Het convenant draait om onderling vertrouwen. We zetten in op elkaars sterke punten en willen de samenwerking in de keten van schuldhulpverlening verbeteren. Als gemeente verzorgen we daarom de coaching op financiële redzaamheid om bewindvoerders daarin te ondersteunen. Dat werkt goed. Inmiddels hebben bewindvoerders al ruim honderd cliënten aangemeld voor het traject van Plinkr en zijn de eerste deelnemers al uitgestroomd.”

Bewindvoerders gooien de deur op slot voor nieuwe cliënten

Uit het archief van Horus en NBBI

Veertig procent van de bewindvoeringsorganisaties is gestopt met het aannemen van mensen met schuldenbewinden en heeft de dienstverlening aan zittende cliënten versoberd. Dat blijkt uit een representatief onderzoek van brancheorganisaties Horus, NBBI en NVVK onder vierhonderd bewindvoerders. De belangrijkste reden voor deze maatregel is de beloning die al jaren is bevroren terwijl de kosten zijn toegenomen. Bovendien zijn veel dossiers steeds complexer geworden. De brancheorganisaties vrezen dat steeds meer cliënten die onder een beschermingsbewind vallen de dupe worden van deze situatie.

Bewindvoerders kunnen nu gemiddeld 17 uur per jaar besteden aan de ondersteuning van mensen die niet in staat zijn om zelfstandig hun financiële zaken te regelen. Doorgaans gaat het daarbij om mensen met een fysieke en/of mentale beperking. In enkele gevallen spelen ook problematische schulden mee, waarvoor een bewindvoerder 5 uur extra krijgt. Gezien het brede pakket aan werkzaamheden van een bewindvoerder wordt het steeds moeilijker om daarmee rond te komen. Vooral voor de zogeheten schuldenbewinden moeten bewindvoerders vaak meer uren maken dan ze vergoed krijgen.

Afgeschaald

De resultaten van dit eerste benchmarkonderzoek in de sector bevestigen dat steeds meer bewindvoerders in de knel komen met het aantal uren en het bevroren uurtarief. Dat heeft gevolgen voor de dienstverlening ten behoeve van mensen die onder een bewind vallen. Volgens zestig procent van de ondervraagden is dat al afgeschaald. Ondanks de brede maatschappelijke vraag om meer maatwerk en persoonlijke aandacht is dat binnen het huidige systeem onmogelijk. Bovendien zullen mensen die een beschermingsbewind nodig hebben, met name wanneer daarbij ook sprake is van problematische schulden, steeds meer moeite krijgen om een bewindvoerder te vinden.

Neerwaartse spiraal

Volgens Horus, NBBI en NVVK laat het onderzoek zien dat er sprake is van een neerwaartse spiraal. “Wanneer je niet uitkomt met de uren voor het werk dat je moet doen en dus dossiers gaat afhouden, lopen de inkomsten terug. Dan ga je snijden op je uitgaven. Nu al zegt 28% van de bewindvoerders op salarissen van medewerkers te korten. Maar zij zien ook de kwaliteit teruglopen omdat medewerkers vertrekken. Aan het einde van de streep betaalt de cliënt de rekening. Die zal alleen nog voor het hoogst noodzakelijke ondersteuning krijgen”, aldus Anton van den Ham (NBBI).

Bitter

Dat de nood hoog is, blijkt uit het feit dat bijna dertig procent van de bewindvoerders overweegt om helemaal te stoppen. Gert Boeve (Horus): “Het is natuurlijk heel bitter dat mensen die anderen helpen met hun financiële zaken nu zelf onderuit dreigen te gaan. Bovendien snijden we als samenleving daarmee in ons eigen vlees. De driehonderdduizend Nederlanders die volgens de kantonrechter een beschermingsbewind nodig hebben, zullen toch geholpen moeten worden. Het is zeer de vraag of gemeenten dit over kunnen nemen. Dat zal in ieder geval duurder zijn. Maar in het ergste geval komen mensen er alleen voor te staan. Voor deze hele kwetsbare doelgroep zou dat rampzalig zijn.”

Slechte film

NBBI en Horus herhalen hun dringende oproep aan politiek Den Haag om snel met een oplossing te komen. Vooralsnog houden de staatssecretaris voor Rechtsbescherming en minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, die samen verantwoordelijk zijn voor bewindvoering, de boot af. Het vorige kabinet kondigde begin van dit jaar een onderzoek aan. In een brief van 19 augustus jongstleden schrijven de beide bewindspersonen dat dat onderzoek pas in het tweede kwartaal van 2025 zal worden afgerond. Gert Boeve: “Het is alsof we in een hele slechte film gevangen zitten. Iedereen weet wat de problemen zijn. Er liggen al onderzoeken. En van verschillende kanten, ook vanuit de Tweede Kamer, zijn oplossingsrichtingen op tafel gelegd. Daarover kunnen we morgen het gesprek aangaan. Maar het kabinet besluit doodleuk nog een jaar met de duimen te blijven draaien.”

Podcast aflevering 8: Frustraties en Nieuwe Mogelijkheden

Uit het archief

De achtste en laatste aflevering van onze NBBI podcastserie ‘Opzetten van een Schuldregeling’ is nu beschikbaar!

In deze afsluitende aflevering bespreken Linda en Jimmy de frustraties die kunnen ontstaan en de nieuwe mogelijkheden die zich voordoen in het schuldhulpproces. Bijvoorbeeld, wanneer schuldeisers beslag leggen op het inkomen, de inboedel of een voertuig voordat er een schuldvoorstel is ingediend. Dit in de hoop een groter bedrag voor zichzelf te verkrijgen. Hoe ga je hiermee om als bewindvoerder? En hoe vaak komt dit voor?

Deze aflevering geeft je de handvatten die je nodig hebt om deze uitdagingen aan te gaan en het schuldhulpproces succesvol af te ronden.

Luister nu op Spotify!

Podcast aflevering 7: De Uitkomsten van het Voorstel Richting Schuldeisers

Uit het archief

De zevende aflevering van onze NBBI podcastserie ‘Opzetten van een schuldregeling’ staat nu voor je klaar!

Na het in detail bespreken van het schuldsaneringsvoorstel richting de schuldeisers in de vorige aflevering, focussen Linda en Jimmy zich nu op de uitkomsten van dat voorstel. Wat gebeurt er als de schuldeisers hebben gereageerd? Wat zijn de vervolgstappen bij een akkoord versus een afwijzing? Wanneer kies je voor een dwangakkoord en wanneer besluit je om naar de WSNP te gaan? En in welke situaties besluit je om helemaal te stoppen?

Deze aflevering zit vol met inzichten uit jarenlange ervaring en biedt praktische richtlijnen voor het navigeren door de verschillende mogelijke uitkomsten van het schuldsaneringsvoorstel.

Luister nu op Spotify!

Podcast aflevering 6: Het Voorstel Richting Schuldeisers

Uit het archief

De zesde aflevering van onze NBBI podcastserie ‘Opzetten van een schuldregeling’ is nu beschikbaar!

Na het definitief maken van de schuldenlijst en het bepalen van het type schuldhulpverlening in de vorige aflevering, richten Linda en Jimmy zich deze week op het schuldsaneringsvoorstel richting de schuldeisers. Hoe pak je dat aan? Welke reageertermijnen houd je aan? Wat doe je als een schuldeiser een voorstel afwijst of helemaal niet reageert? We bespreken ook de recente wijzigingen in de wetgeving die het landschap van schuldsanering aanzienlijk hebben veranderd en zullen blijven veranderen.

Mis deze cruciale aflevering niet waarin we dieper ingaan op het belang van een zorgvuldig voorbereid voorstel en de nuances van het omgaan met verschillende reacties van schuldeisers!

Luister nu op Spotify!

Podcast aflevering 5: De Definitieve Schuldenlijst en het Type Voorstel

Uit het archief

De vijfde aflevering van onze NBBI podcastserie ‘Opzetten van een schuldregeling’ staat nu online!

Na het diepgaand bespreken van de schuldeisers in de vorige aflevering, richten we ons in deze aflevering op het definitief maken van de schuldenlijst en het onderzoeken van de twee verschillende benaderingen binnen de schuldhulpverlening: schuldbemiddeling en saneringskrediet. Wat zijn de verschillen, de voor- en nadelen en wie tekent uiteindelijk voor de definitieve schuldenlijst? Is het de schuldhulpverlener, de bewindvoerder of toch de cliënt?

In deze aflevering geven Linda en Jimmy je een uitgebreide rondleiding door de praktijk en bieden ze handvatten om de juiste keuze te maken. Mis deze essentiële aflevering niet!

Luister nu op Spotify!

Podcast aflevering 4: De Positie van de Schuldeiser

Uit het archief

Aflevering 4 van onze NBBI podcastserie ‘Opzetten van een schuldregeling’ is nu beschikbaar!

In deze aflevering duiken we dieper in op de positie van de schuldeisers. Hoewel alle schuldeisers gelijk behandeld moeten worden, heeft de belastingdienst een bevoorrechte positie ten opzichte van andere schuldeisers. Waarom is dat zo, en hoe ga je hier als bewindvoerder mee om? Het is cruciaal om te beseffen voor wie je optreedt in relatie tot de schuldeisers.

Linda en Jimmy delen in 20 minuten een schat aan inzichten en tips waar je als bewindvoerder direct mee aan de slag kunt. Mis deze cruciale aflevering niet!

Luister nu op Spotify!

Vereenvoudiging beslagvrije voet

Uit het archief

De NBBI heeft deelgenomen aan een werksessie over de eerste resultaten van de tussentijdse evaluatie van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet. De invoering van de wet vereenvoudiging beslagvrije voet is onderdeel van de Brede schuldenaanpak van het kabinet. Het gaat om een veertigtal acties op tal van fronten om de schuldenproblematiek terug te dringen, gericht op preventie, snelle en effectieve schuldhulp en een zorgvuldige, maatschappelijk verantwoorde incasso. Het kabinet werkt hierin samen met gemeenten, uitvoeringsorganisaties en maatschappelijke organisaties.

De beslagvrije voet is het deel van het inkomen waar geen beslag op mag worden gelegd door schuldeisers. Dit zorgt ervoor dat mensen met schulden die te maken krijgen met beslaglegging op hun inkomen altijd een minimumbedrag overhouden om van te leven.

Met de invoering van de wet hoeft iemand in beginsel zelf geen gegevens meer te verstrekken voor het vaststellen van de beslagvrije voet, maar worden deze gegevens uit bestaande registraties gehaald. De beslagvrije voet kan dan in de meeste gevallen worden vastgesteld aan de hand van de leefsituatie, het inkomen van de persoon in kwestie en dat van de eventuele partner.

Op dit moment wordt de werking van de instrumenten, die adequate uitvoering van de wet moeten ondersteunen, geëvalueerd. De werksessie is bedoeld om de tussentijdse resultaten van het onderzoek tegen het licht te houden en te verrijken met vragen en opmerkingen over de bevindingen. Er werd besproken in hoeverre de beoogde effecten bereikt worden, en welke bevorderende en belemmerende factoren daarbij spelen.

Er zal voor de deelnemers aan de evaluatie nog een later moment komen om uitgebreider mee te lezen op de conceptrapportage, waarbij ook de werking van alle individuele instrumenten en conclusies verder aan bod komen.